Paus Franciscus: de vijf sleutels van zijn populariteit

 

Bron: Aleteia

 

2013, het jaar van paus Franciscus, verkozen tot Man van het Jaar, na slechts negen maanden pontificaat ! Vijf sleutels kunnen dit uitleggen.

Wie had zich bij het begin van het jaar 2013 kunnen voorstellen dat in hetzelfde jaar paus Benedictus XVI zijn aftreden zou aankondigen en zou opgevolgd worden door een paus van het Amerikaanse continent, en dat hij door Time en Facebook (waar hij aan kop staat van de meest populaire personen van dit jaar) tot Man van het Jaar zou verkozen worden?

In iets meer dan negen maanden is kardinaal Jorge Bergoglio die met zijn 76 jaar aan zijn pensioen dacht (hij was uit Buenos Aires gekomen met een retourticket), de meest invloedrijke persoon van de planeet geworden.

Volgens een Engels- en Spaanstalig onderzoek in de Verenigde Staten, op 11 december gepubliceerd door de Washington Post en ABC News, had de publieke opinie van dat land nooit zo een positieve kijk op de katholieke Kerk : 62 % van de niet-katholieke Amerikanen zijn de paus genegen.

Wat heeft deze paus dan gedaan om het hart van deze miljoenen en miljoenen mensen te veroveren? Op het einde van 2013, is het ogenblik gekomen om de belangrijke momenten in herinnering te brengen die op die vraag een antwoord geven. En misschien ontbreken nog elementen in dit antwoord.

 

1. De verkiezing


In de nacht van 13 maart is de verkiezing van paus Franciscus één van de planetaire gebeurtenissen van het jaar 2013 geworden, zoals Twitter bevestigt : de aankondiging van zijn verkiezing heeft in de wereld meer dan 130.000 tweets per minuut teweeggebracht.

De paus die men niet had verwacht, heeft in enkele seconden katholieken en niet-katholieken veroverd, door de naam die hij zelf gekozen had (Franciscus, de Poverello van Assisi), door de eenvoud van zijn woorden (hij begon met “goede avond!”, een ongewone begroeting voor een paus) en zijn nederigheid: vooraleer de zegen te geven, vroeg hij in stilte voor zijn ambtsuitoefening te bidden.

 

2. De stijl


De paus heeft de harten niet gewonnen door wat hij zegt of doet maar eerder door de manier waarop hij het zegt en doet. Zijn stijl maakt het verschil. Een stijl die kracht wordt bijgezet door voor een bisschop van Rome onverwachte gebaren, maar in diepe overeenstemming met de essentie van zijn ambt.

Daags na zijn verkiezing, heeft hij persoonlijk de kosten geregeld in de religieuze residentie in Rome waar hij de dagen voorafgaand aan het conclaaf verbleven had. De beslissing om in de residentie van het Vaticaan te wonen, gaf hem de gelegenheid dagelijks contact te hebben met herders en gelovigen van alle continenten. Zijn telefoongesprekken met mensen die hem hulp vragen, hebben een echte band gecreëerd tussen de bisschop van Rome en de gelovigen.

Door op Witte Donderdag de voeten te wassen van een jonge moslimvrouw in de gevangenis, heeft hij duizend keer beter dan door woorden de zin getoond van de interreligieuze dialoog. Zijn bekwaamheid om in enkele seconden een sterke band aan te knopen met zieken, kinderen, armen, benadeelde mensen … die deelnemen aan de algemene audiënties, maakt van elke publieke ontmoeting een verrassing.

De mensen zijn getroffen omdat zij in die gebaren geen toneel zien: zij zien een mens die beleeft wat hij zegt en die zegt wat hij leeft.

 

3. Een man Gods


Het is juist achter deze gebaren dat de publieke opinie en de gelovigen in het bijzonder, het ware geheim van Franciscus ontdekken: hij is een man van God. Een man Gods staat niet ver van de wereld of verwerpt de wereld niet: in tegendeel, het is iemand die te midden van zijn broeders leeft om voor hen “een liefkozing van God” te worden.
 
Deze dimensie van Franciscus komt voort uit zijn gebedsleven. Zijn mystieke geest kwam welsprekend tot uiting op Goede Vrijdag toen hij helemaal plat ter aarde ging liggen om het kruis van Christus te aanbidden.

Zij die dagelijks deelnemen aan de H. Mis die hij in de residentie van Sint-Martha opdraagt, zien in hem een man Gods. De homilie die hij zonder geschreven tekst geeft, wordt een soort van dagelijkse meditatie voor miljoenen mensen die de samenvatting on line lezen.

 Zo is Franciscus, zonder het te weten, in de sociale netwerken een mysticus van de 21e eeuw geworden : met kleurrijke beelden, als echte Argentijn die hij is, slaagt hij erin de diepste waarheden van het geloof en het leven uit te leggen.

 

4. Zijn programma


Het sociaal programma van de paus fundeert al die gebaren en gebeurtenissen. Het ligt reeds samengevat in de naam die hij als paus gekozen heeft. De Braziliaanse Franciscaanse kardinaal, Claudio Hummes, stond naast hem op het ogenblik van de verkiezing in de Sixtijnse kapel. “Vergeet de armen niet”, zei hij hem. Jorge Bergoglio heeft toen spontaan aan de naam Franciscus gedacht, zijn beste programma voor het pontificaat: de evangelische armoede.
 
Zijn nederigheid heeft hem ertoe geleid een ongewone beslissing te nemen: zijn eerste encycliek (het document waarin de pausen over het algemeen hun pastoraal programma voorstellen), heeft hij niet op zijn eentje geschreven. Hij heeft besloten eerder uit te gaan van de encycliek die paus Benedictus reeds geschreven had maar niet uitgegeven: “Lumen fidei” (Het licht van het geloof).

En zie, opnieuw zorgt hij voor een verrassing door de sleutels van het pastoraal programma voor de toekomst van zijn pontificaat te detailleren in de apostolische Exhortatie « Over de verkondiging van het Evangelie in de wereld van vandaag », getekend op 24 november : « Evangelii Gaudium » (De vreugde van het Evangelie). In dat document opent hij voor de Kerk “een nieuwe fase in de evangelisatie, getekend door de vreugde”.

 

5. Zijn reizen


Tenslotte, zou het onmogelijk zijn het “Franciscus”-effect te verklaren zonder zijn reizen. Al reist hij minder dan Benedictus XVI en Johannes Paulus II (hij heeft drie reizen gemaakt in Italië en één enkele in het buitenland), toch was zijn impact sterk. Zijn eerste reis, op 8 juli, was naar Lampedusa, het Italiaanse eiland waar ieder jaar honderden lichamen toekomen van mensen die in zee gesprongen zijn, komend van de Afrikaanse kust, vluchtend voor geweld of gewoon op zoek naar een waardige toekomst.
 
Maar zijn pastorale stijl blijft hoofdzakelijk getekend door het verblijf in Brazilië van 22 tot 29 juli 2013. De Wereldjongerendagen waren volgens Twitter in die maand één van de meest gevolgde wereldgebeurtenissen. De drie miljoen jongeren die bijeen waren op het strand van Copacabana hebben begrepen dat er geen betere equipe is dan degene die zij samen kunnen creëren in God. 

De wittebroodsweken van deze paus met de journalisten zou, zo leek het, slechts een honderdtal dagen duren, zoals gewoonlijk. De persconferentie op de terugreis van Brazilië was de gedroomde gelegenheid om de nieuwe paus in de valstrik te lokken. De antwoorden van de Heilige Vader waren een lawine van confidenties en waarheden, recht uit het hart. Zijn verklaring over homoseksuelen werd één van de meest geciteerde uitspraken in de geschiedenis van het internet : « Als iemand homoseksueel is en de Heer zoekt en van goede wil is, wie ben ik dan om hem te oordelen?”.

De journalisten stonden met de mond vol tanden. Bergoglio had hun valstrik verijdeld. Uiteindelijk stelde hij de vragen die de journalisten niet durfden stelden. Zijn stijl heeft ervoor gezorgd dat het Europees Parlement hem uitgeroepen heeft tot “Communicatieman van het jaar”. Een hele paradox, als men in aanmerking neemt dat de paus op de terugreis van Brazilië uitlegde waarom hij in het algemeen aan de pers geen interviews geeft: “Echt, ik geef geen interviews omdat ik het niet kan, ik kan het niet, het is nu eenmaal zo. Het valt me niet gemakkelijk om het te doen” …

Dit zijn de vijf sleutels die volgens mij het “Franciscus”-effect verklaren. En er zijn mij zeker belangrijke elementen ontsnapt.

 

 
2014-01-02 De Franciscus-wervelstorm voor een betere wereld. Blijde boodschap van het jaar 2014

Rome (ZENIT.org)

 

 

In 2013 had niemand kunnen denken dat paus Benedictus XVI zijn functie zou neerleggen en dat een kardinaal Jorge Mario Bergoglio zou toekomen in Rome. Wie verwachtte zich aan deze Argentijn, zoon van Italiaanse uitwijkelingen, die een kamer betrekt in het Sint-Marthahuis, zich sober kleedt, geen gouden kruis draagt, zware orthopedische schoenen draagt, nooit gebruik maakt van een officiële wagen, de post zelf telefonisch beantwoordt, iedereen troost en onophoudelijk zijn solidariteit en naastenliefde uit met noodlijdende mensen?

Na zijn verkiezing, wast hij op Witte Donderdag de voeten van jonge gedetineerden in Casal del Marmo. Hij zoekt de zieken, armen, misdeelden, marginalen, alleenstaanden, hopelozen, zondaars op en omhelst hen.
Wanneer hij door de menigte gaat, komt het Evangelie tot leven. Hij lacht, omhelst, steunt, luistert, zegent, streelt, bekent, ontroert. Als kinderen hem een hand geven, hem omhelzen, met hem spreken, met hem spelen, begrijpen zij onmiddellijk dat hij goed is.
In het voorbije jaar was er geen beter nieuws dan de verkiezing van paus Franciscus: een wervelstorm van goedheid die de katholieke Kerk dooreen schudt en invloed begint uit te oefenen op de wereld.

Het volstaat te denken aan het spook van de gewelduitbarsting die zich dit jaar heeft voorgedaan: de Verenigde Staten waren bereid Syrië aan te vallen, Rusland was bereid om dit met vuurwapens te beantwoorden. Bezorgd, heeft de paus de wereld gewaarschuwd: men riskeerde een wereldoorlog.
Hij nodigde alle mensen van goede wil uit voor een gebedsdag op 7 september 2013. Velen hadden reeds jaren geen rozenkrans meer ter hand genomen, maar zij kwamen naar buiten en baden op het Sint-Pietersplein het Wees gegroet en het Onze Vader.  En de oorlogstrommels zwegen.
Als Europa deze weg verder inslaat, zou het opnieuw een symbool en voorbeeld van het christendom in de wereld kunnen worden.
De paus zal in mei 2014 naar het Heilig Land gaan en broederlijke gebaren stellen voor de dialoog tussen joden, moslims en christenen.
In een broederlijke en solidaire geest, met het voorbeeld van zijn naastenliefde, zal de paus tegen de economische crisis blijven vechten met de bekering des harten, om de meest noodlijdenden te hulp te komen.

Stellen wij ons vertrouwen in God en wensen wij dat de Franciscus-wervelstorm de hoop voedt voor een betere wereld waar waarheid, gerechtigheid en schoonheid zullen triomferen.

 

Vert. Maranatha-gemeenschap